Dlaczego mężczyźni żyją krócej?

Mężczyźni żyją krócej przede wszystkim dlatego, że decydują o tym czynniki, na które mamy wpływ: styl życia, używki i rzadsze korzystanie z profilaktyki, a nie sama biologia. W Polsce w 2024 roku mężczyźni żyli przeciętnie 74,9 roku, a kobiety 82,3 roku – to różnica 7,3 roku na korzyść kobiet (GUS). Różnica wynikająca z samej płci to według badań demograficznych jedynie 2–3 lata; całą resztę dokłada to, jak żyjemy.

Najważniejsze wnioski – dlaczego mężczyźni żyją krócej

• W Polsce w 2024 roku luka w długości życia wyniosła 7,3 roku na korzyść kobiet (74,9 wobec 82,3 roku) i jest jedną z najwyższych w Unii Europejskiej.
• Różnica się kurczy: w 1991 roku sięgała 9,2 roku, w 2024 roku to 7,3 roku.
• W całej UE kobiety żyją dłużej w każdym kraju; średnia luka w 2024 roku to 5,2 roku (Eurostat).
• Mężczyźni żyją krócej również w zdrowiu – w 2024 roku w Polsce mieli 61,6 zdrowego roku wobec 65,3 u kobiet.
• Umieralność mężczyzn przed 60. rokiem życia jest około 2,6 razy wyższa niż kobiet (GUS, 1985–2024).
• Główne przyczyny to choroby serca, nowotwory i przyczyny zewnętrzne; najmocniej napędzają je palenie, alkohol, nadwaga i rzadsze badania profilaktyczne.

Co widzimy w pracy z podopiecznymi – mężczyźni a długość życia

W pracy z podopiecznymi widzimy, że mężczyźni zgłaszają się po pomoc dietetyczną wyraźnie później niż kobiety i częściej dopiero z konkretnym problemem: podwyższonym cholesterolem, nieprawidłową glukozą na czczo albo nadciśnieniem. Na starcie współpracy najczęściej mają już nadwagę lub otyłość brzuszną i gorszy lipidogram niż kobiety w tym samym wieku. Najtrudniej zmienić u nich regularność posiłków i ograniczenie alkoholu w tygodniu pracy. Co działa najlepiej: prosty plan bez „rewolucji” i powiązanie diety z wynikami badań – liczby motywują panów mocniej niż ogólne hasła o zdrowiu. Pierwsze widoczne zmiany w samopoczuciu i wynikach pojawiają się zwykle po 4–6 tygodniach.

Spis treści

• Przeciętne trwanie życia
• Mężczyźni żyją krócej od wielu lat!
• Czy mężczyźni żyją krócej również po 60 roku życia?
• Czy mężczyźni żyją krócej w zdrowiu?
• Różnice między płciami w ważnych etapach życia
• Z czego wynika fakt, iż mężczyźni żyją krócej?
• Jak zniwelować te różnice międzypłciowe?
• Nadwaga, insulinooporność i serce – tu mężczyźni tracą najwięcej lat
• Mężczyźni a kobiety – porównanie czynników ryzyka w Polsce
• Protokół DNŻ – 5 dźwigni, które wydłużają życie mężczyzny
• Podsumowanie – dlaczego mężczyźni żyją krócej
• Najczęściej zadawane pytania i odpowiedzi

Przeciętne trwanie życia

Przeciętne trwanie życia jest najważniejszą miarą, która służy do oceny zdrowia populacji. Prognozy publikowane przez Eurostat oraz ONZ oparte o analizowanie zmian zachodzących na świecie przewidują, że przeciętne trwanie życia będzie się wydłużało w większości krajów świata, w tym w Polsce. Obserwowane na przestrzeni ostatnich dekad wydłużanie się przeciętnego trwania życia w Polsce, zahamowała pandemia i trudno jest określić, jak szybko te wskaźniki wrócą na dobre tory.

Obecnie obserwuje się w Polsce również inne zjawiska, które mogą potencjalnie hamować przyrost trwania życia w Polsce. Na przykład, szacuje się, że około 53% kobiet i 68% (!) mężczyzn ma nadmierną masę ciała. W tym artykule skupimy się głównie na różnicach między płciami, które warunkują długość życia. Zaczynamy!

Mężczyźni żyją krócej od wielu lat!

Na początek trochę faktów i danych statystycznych. Przeciętna długość życia mężczyzn jest znacznie krótsza niż kobiet. I nie mówimy tu tylko o Polsce, ale o całym świecie. Według danych z Eurostatu, w 2021 roku oczekiwana długość życia mężczyzn była o prawie 6 lat krótsza niż oczekiwana długość życia kobiet. W Polsce z kolei było to aż 8 lat różnicy. Co więcej, w tym niechlubnym rankingu wyprzedzały nas tylko 3 państwa – Estonia, Litwa oraz Łotwa.

Analizując dane liczbowe, w 2021 roku oczekiwana długość życia kobiet w Unii Europejskiej wynosiła 82,9 roku i 77,2 dla mężczyzn. Natomiast w Polsce było to odpowiednio 79,6 oraz 71,6 roku. W 1990 roku w Polsce ta różnica wynosiła ponad 9 lat, więc po 20 latach mężczyźni zbliżyli się do kobiet „o rok”.

W 2024 roku różnica w długości życia w Polsce zmniejszyła się do 7,3 roku: mężczyźni żyli średnio 74,9 roku, a kobiety 82,3 roku (GUS). To najwyższe wartości w historii pomiarów i jednocześnie najmniejsza luka od lat 90., gdy sięgała ponad 9 lat. W całej Unii Europejskiej w 2024 roku mężczyźni żyli przeciętnie 78,9 roku, a kobiety 84,1 roku, czyli o 5,2 roku dłużej (Eurostat). Polska wciąż odstaje od średniej UE i pod względem długości życia mężczyzn zajmuje jedno z dalszych miejsc w Europie.

Czy mężczyźni żyją krócej również po 60 roku życia?

Wiemy już, że ogólnie mężczyźni w Polsce żyją krócej, ale czy równie krócej trwa ich starość? Otóż przeciętne trwanie życia mężczyzny po 60 roku życia w 2021 roku wynosiło niecałe 18 lat, podczas gdy kobiety… niecałe 23 lata. Czyli różnica 5 lat i mamy 2:0 dla Polek.

Czy mężczyźni żyją krócej w zdrowiu?

No dobrze, ale średnia długość życia nie uwzględnia chorowania. W końcu lepiej żyć 70 lat w zdrowiu niż 80 i ostatnie 20-30 przechorować. Czy tu mężczyźni górują? No nie tym razem, znowu. W 2021 roku trwanie życia w zdrowiu w Polsce wyniosło 59,1 roku dla mężczyzn i 63,1 roku dla kobiet, co daje różnicę 4 lat. W przypadku mężczyzn oznacza to spadek w stosunku do roku poprzedniego o 0,1 roku, u kobiet utrzymało się to na tym samym poziomie.

💬  Komentarz dietetyka – dlaczego mężczyźni zgłaszają się po pomoc później

W gabinecie regularnie widzę ten sam schemat: mężczyzna trafia do nas, gdy wyniki badań są już złe – wysoki cholesterol, glukoza na czczo poza normą, rosnące ciśnienie. Efekt jest taki, że zaczynamy nie od profilaktyki, tylko od gaszenia pożaru.

Mechanizm jest prosty: im później reagujemy, tym więcej czynników ryzyka nakłada się na siebie i tym trudniej je odkręcić. Dlatego u panów największą wartość ma jeden nawyk: coroczne badania krwi i ciśnienia, zanim pojawią się objawy. To tańsze i skuteczniejsze niż leczenie skutków po latach.

Leszek Racut, dietetyk kliniczny z 10-letnim doświadczeniem, współzałożyciel Dietetyki #NieNażarty.

Co by nie mówić, na długość życia ogromny wpływ ma dieta i aktywność fizyczna. Jeżeli chciałbyś zacząć się ruszać i zdrowo odżywiać, ale nie do końca wiesz jak, to koniecznie sprawdź nasze pakiety z przepisami oraz treningiem. Znajdziesz w nich e-booki z prostymi, smacznymi i tanimi daniami oraz plany treningowe na siłownie.

Różnice między płciami w ważnych etapach życia

Według danych z 2017 roku, kobiety w UE opuszczały dom rodzinny i zawierały pierwsze małżeństwo 2 lata wcześniej niż mężczyźni. Panowie rozpoczynali swoją pierwszą pracę 2 lata wcześniej niż kobiety, a na emeryturę szli 2,5 roku później. I choć można to traktować jako ciekawostkę, to fakt, że mężczyźni mogli potencjalnie pracować prawie 5 lat dłużej może mieć wpływ na ich krótsze życie, choć w tym aspekcie częściej mówi się o samym charakterze pracy niż długości jej trwania.

Z czego wynika fakt, iż mężczyźni żyją krócej?

Wiemy już, że statystyki jednoznacznie wskazują na znacznie krótsze życie mężczyzn niż kobiet, zarówno w Polsce jak i na całym świecie. Nie ma nawet jednego kraju w CAŁEJ Unii Europejskiej, w którym płeć męska zbliżyłaby się, chociaż na 2 lata. Zastanówmy się więc, z czego wynika ta globalna dysproporcja.

Może to wynikać z kilku czynników, w tym:

• Różnic w działaniach profilaktycznych i wizytach u lekarza – Według danych GUS z 2015 roku, kobiety częściej chodziły do lekarza rodzinnego niż mężczyźni. Tylko co szósta kobieta nie była u lekarza rodzinnego w ciągu ostatnich 12 miesięcy, natomiast wśród mężczyzn co czwarty.
• Różnic w genach/hormonach – Uważa się, że hormony kobiece oraz ich sprawniejszy układ immunologiczny odgrywają kluczową rolę w długowieczności właśnie tej płci.
• Różnic w stylu życia (alkohol, papierosy) – Według danych z raportu GOV z 2019 roku, 26% mężczyzn i 16% kobiet regularnie pali papierosy. Z kolei według raportu OECD z 2021 roku, Polacy w wieku powyżej 15 lat piją średnio 11 litrów czystego alkoholu rocznie na osobę, przy czym mężczyźni piją około 3 razy więcej niż kobiety. Jak wiemy, nadmierne picie alkoholu i palenie papierosów wiąże się ze zwiększonym ryzykiem wielu chorób i zgonu.
• Rodzaju pracy i zachowań ryzykownych – Mężczyźni częściej podejmują się niebezpiecznych prac zawodowych, które są związane z większym ryzykiem wypadku w pracy i w konsekwencji tego zgonu. Co więcej, mężczyźni częściej podejmują się tak zwanych „zachowań ryzykownych”, przez co większy odsetek tej płci umiera przykładowo w wypadkach samochodowych.
• Różnic w częstości popełniania samobójstw – Według danych WHO, mężczyźni w Polsce w 2019 roku popełnili 3685 samobójstw, a kobiety 597, to 6-krotna różnica!

Jak zniwelować te różnice międzypłciowe?

Mimo że czynniki genetyczne i biologiczne mogą mieć wpływ na długowieczność, to główny wpływ będą miały te socjalne oraz behawioralne. W końcu, na całym świecie różnice w długości życia między płciami nie są przecież takie same, więc z czegoś to musi wynikać. Żeby zniwelować omawiane różnice można:

• Zwiększać wiedzę z zakresu profilaktyki chorób
• Edukować z zakresu zdrowego stylu życia, w tym diety, aktywności fizycznej czy unikania alkoholu i papierosów
• Zwiększać dostępność i normalizować porady u psychologa/psychiatry

Nadwaga, insulinooporność i serce – tu mężczyźni tracą najwięcej lat

Najwięcej lat życia mężczyźni tracą przez choroby układu krążenia – to główna przyczyna zgonów w Polsce – a ich wspólnym mianownikiem jest nadwaga, insulinooporność i zaburzenia lipidowe. Nadmierną masę ciała ma około 68% mężczyzn wobec 53% kobiet.

Tłuszcz trzewny, który u mężczyzn odkłada się głównie w okolicy brzucha, napędza insulinooporność, podnosi ciśnienie i pogarsza profil cholesterolu. To prosta droga do cukrzycy typu 2 i miażdżycy. Pokazuje to choćby historia Czarka, który dietą cofnął insulinooporność. W pracy z podopiecznymi widzimy, że u mężczyzn z brzuszną otyłością poprawa glukozy i lipidów przychodzi szybko, gdy uda się zredukować 5–10% masy ciała – często wystarcza to, by ciśnienie i cukier wróciły w okolice normy.

Dlatego męska długość życia zaczyna się nie od cudownych suplementów, tylko od podstaw: kontroli masy ciała, diety w nadciśnieniu tętniczym i ograniczenia używek. Jeśli nie wiesz, od czego zacząć, sprawdź swój wynik w kalkulatorze BMI i rozważ indywidualną dietę online prowadzoną przez dietetyka, który ustawi plan pod Twoje wyniki. Z naszej praktyki wynika, że uporządkowanie diety i aktywności daje u podopiecznych średnio około 7 kg mniej w ciągu 3 miesięcy. Pokazujemy dokładnie, jak nasi podopieczni chudną średnio 7 kg w 3 miesiące

Mężczyźni a kobiety – porównanie czynników ryzyka w Polsce

Poniższe zestawienie pokazuje, gdzie dokładnie rozjeżdżają się statystyki zdrowotne obu płci w Polsce. Większość tych czynników jest modyfikowalna.

Czynnik	Mężczyźni	Kobiety	Źródło
Przeciętna długość życia (2024)	74,9 roku	82,3 roku	GUS
Długość życia w zdrowiu (2024)	61,6 roku	65,3 roku	GUS
Nadwaga lub otyłość (dorośli)	ok. 68%	ok. 53%	badania populacyjne PL
Regularne palenie tytoniu	ok. 26%	ok. 16%	dane 2019
Spożycie czystego alkoholu	ok. 3× więcej	punkt odniesienia	OECD
Umieralność przed 60. r.ż.	ok. 2,6× wyższa	punkt odniesienia	GUS 1985–2024
Samobójstwa (Polska, 2019)	3685	597	WHO

Wniosek: poza biologią niemal każdy z tych czynników da się zmienić – i to one decydują o większości różnicy w długości życia.

Protokół DNŻ – 5 dźwigni, które wydłużają życie mężczyzny

Na długość życia mężczyzny realnie wpływa pięć obszarów. Każdy z nich jest w zasięgu zwykłych decyzji, bez drastycznych zmian.

1. Badania profilaktyczne raz w roku. Lipidogram, glukoza na czczo lub HbA1c, ciśnienie, a po 50. roku życia także PSA. Mężczyźni chodzą do lekarza rzadziej niż kobiety, więc to pierwszy krok, który wyrównuje szanse. Zacznij od interpretacji podstawowej morfologii krwi.
2. Masa ciała pod kontrolą. Redukcja 5–10% masy ciała u mężczyzny z nadwagą obniża ciśnienie i poprawia glukozę. Zacznij od policzenia, ile kalorii potrzebujesz dziennie, i ustaw realny cel.
3. Mniej alkoholu. Polacy piją około 3 razy więcej czystego alkoholu niż Polki; alkohol zwiększa ryzyko m.in. raka jelita grubego i nadciśnienia. Najprostszy ruch to wyznaczenie dni bez alkoholu w tygodniu.
4. Ruch w dwóch wymiarach. Minimum 150 minut umiarkowanej aktywności tygodniowo plus trening siłowy 2 razy w tygodniu, który chroni masę mięśniową i wrażliwość na insulinę. Inspirację znajdziesz w zestawie ćwiczeń na odchudzanie.
5. Zdrowie psychiczne. Mężczyźni popełniają w Polsce kilkukrotnie więcej samobójstw niż kobiety; normalizacja kontaktu z psychologiem i dbanie o sen to realna profilaktyka. Wsparciem bywa też dieta w obniżonym nastroju i depresji.

💬  Komentarz dietetyka – najczęstszy mit, który prostuję u podopiecznych

Najczęściej słyszę: „mężczyźni żyją krócej, bo tak mają w genach, nic z tym nie zrobię”. To wygodna wymówka, ale nieprawdziwa. Sama biologia odpowiada za 2–3 lata różnicy – całą resztę dokładają papierosy, alkohol, nadwaga i to, że panowie omijają badania.

W gabinecie widzę to wprost: gdy mężczyzna w wieku 45–55 lat bierze się za masę ciała, ciśnienie i alkohol, jego wyniki potrafią się poprawić w kilka miesięcy. Geny nie tłumaczą, dlaczego luka między płciami w Polsce skurczyła się z 9 do 7 lat w jedno pokolenie – zrobił to zmieniający się styl życia. To, ile pożyjesz, w dużej części negocjujesz codziennymi decyzjami.

Leszek Racut, dietetyk kliniczny z 10-letnim doświadczeniem, współzałożyciel Dietetyki #NieNażarty.

Podsumowanie

Mężczyźni w Polsce wciąż żyją o 7,3 roku krócej niż kobiety, ale ta różnica się zmniejsza i w największej części zależy od stylu życia, a nie od genów. Najwięcej lat odbierają choroby serca i nowotwory, których ryzyko podnoszą nadwaga, alkohol, papierosy i omijanie badań. Dobra wiadomość jest taka, że to czynniki, na które realnie można wpłynąć. Postaw na profilaktykę, kontrolę masy ciała i regularne badania – to najtańsza i najskuteczniejsza inwestycja w dłuższe i zdrowsze życie.

Najczęściej zadawane pytania i odpowiedzi

O ile lat krócej żyją mężczyźni w Polsce?

W 2024 roku mężczyźni w Polsce żyli średnio 74,9 roku, a kobiety 82,3 roku – różnica wynosi 7,3 roku na korzyść kobiet (GUS).

Dlaczego mężczyźni żyją krócej od kobiet?

Główną przyczyną są czynniki behawioralne i mniejsza dbałość o profilaktykę: palenie, alkohol, nadwaga i rzadsze wizyty u lekarza. Sama biologia odpowiada według badań demograficznych jedynie za około 2–3 lata różnicy.

Czy mężczyźni żyją krócej na całym świecie?

Tak. W każdym kraju Unii Europejskiej kobiety żyją dłużej; średnia luka w 2024 roku wyniosła 5,2 roku (Eurostat). Najmniejsza jest w Holandii, największa w krajach bałtyckich.

Czy różnica w długości życia między płciami się zmniejsza?

Tak. W Polsce skurczyła się z 9,2 roku w 1991 roku do 7,3 roku w 2024 roku, głównie dzięki zmianom stylu życia.

Co najbardziej skraca życie mężczyzn?

Choroby układu krążenia, nowotwory i przyczyny zewnętrzne, takie jak wypadki i samobójstwa. Najsilniej modyfikowalne czynniki to palenie, nadmierny alkohol i nadwaga.

Czy mężczyźni żyją krócej także w zdrowiu?

Tak. W 2024 roku w Polsce mężczyźni mieli przeciętnie 61,6 roku życia w zdrowiu, a kobiety 65,3 roku.

Bibliografia i źródła naukowe

[1] Główny Urząd Statystyczny, Trwanie życia w 2024 r., Warszawa 2025.

[2] Eurostat, Mortality and life expectancy statistics, 2025 (dane za 2024 r.).

[3] Eurostat, EU life expectancy increases again and hits 81.5 years, komunikat, 2026.

[4] Zarulli V., Salinari G., Gender differences in survival across the ages of life: an introduction, Genus 2024, 80(1). DOI: 10.1186/s41118-024-00216-1.

[5] World Health Organization, Global Health Estimates: Leading causes of death, 2024.

[6] Feraldi A., Zarulli V., Patterns in age and cause of death contribution to the sex gap in life expectancy, Genus 2022, 78(1). DOI: 10.1186/s41118-022-00171-9.

[7] Death rates at specific life stages mold the sex gap in life expectancy, PNAS 2021, 118(20). DOI: 10.1073/pnas.2010588118.